Hoe gedragsinzichten bijdragen aan een impactvol biodiversiteits-programma

Hoe vergroot je de impact van een werking die inzet op gedragsverandering en publieke betrokkenheid binnen biodiversiteit?

Dat was de uitdaging van een publieke organisatie die al jaren werkt rond bestuivers en leefomgeving, met de bij als toegankelijk symbool. De werking bereikte veel mensen, maar wilde scherper zien wat echt werkt, wat minder, en waar het potentieel lag om van bewustwording naar duurzame gedragsverandering te evolueren.

Samen met Dr. Jana Deprez en onze collega’s van Leap Forward begeleidden we een diepgaande evaluatie. Het werd een traject waarin data, gedragswetenschap en participatie elkaar versterkten. En zoals zo vaak: kleine inzichten bleken grote strategische hefboompunten te zijn.

Wat was de uitdaging?

De werking groeide in tien jaar tijd uit tot een herkenbaar programma, met campagnes, materialen, educatieve trajecten en lokale samenwerking. Toch bleven een aantal fundamentele vragen bestaan. Bereiken we wel de doelgroepen waar de grootste gedragshefboom zit? Sluiten de producten voldoende aan bij de context van burgers, scholen en lokale besturen? En hoe kunnen we beter samenwerken met partners en sturen op impact?

De organisatie had nood aan een integrale evaluatie: één die zowel het ecologische, educatieve en beleidsmatige kader respecteert als de menselijke realiteit van gedrag, motivatie en samenwerking. Met andere woorden: een helder beeld van wat vandaag werkt, wat morgen beter kan, en welke strategische keuzes nodig zijn voor blijvende impact.

Onze aanpak

We combineerden gedragswetenschap, design thinking, onderzoek en beleidsanalyse tot één geïntegreerd proces. Dat begon met het (her)bepalen van het doelstellingenkader en onderliggende Theory of Change: wat is het strategische einddoel, welke operationele resultaten zijn daarvoor nodig, wie zijn onze voornaamste doelgroepen en welke partners hebben we nodig om succesvol te zijn? Vooruitstrevende academische inzichten werden gebruikt om samen onderbouwde keuzes te maken en zo de impact te vergroten.

Jullie houding van respect voor de aanwezige expertise, onze werking oprecht willen kennen en doorgronden, en het werken in een co-creatief proces. Dit was een échte samenwerking en dat merk je in het resultaat.

Van daaruit bouwden we een rijk beeld van de doelgroepen. Via interviews, focusgroepen, data‑analyses en observaties creëerden we vier strategische persona’s die nu richtinggevend zijn voor communicatie, productprioriteiten en partnerschappen. Tegelijk onderzochten we internationale good practices in onder meer Nederland, Ierland, Schotland en Wales. Die vergelijking toonde hoe helder afgebakende kaders, doelgroepgerichte gidsen en zichtbare erkenning sterke motors zijn voor participatie en normvorming.

De evaluatie werd gevoed door een brede mix aan kwalitatieve en kwantitatieve data. We voerden gesprekken met interne medewerkers, beleidsverantwoordelijken, educatieve centra, lokale besturen en externe experten. Daarnaast verzamelden we input van meer dan 900 burgers en intermediairs via online bevragingen, eventmetingen en veldonderzoek. Parallel analyseerden we het volledige productportfolio: de sterktes, blinde vlekken, aansluiting bij doelgroepen, en effect op gedrag.

Dat alles gebeurde in co-creatie, via stuurgroepen en klankbordmomenten die zorgden voor gedragenheid én realisme. De inzichten vormden de basis voor een scherpe set aanbevelingen en een toekomstgericht portfolio dat aansluit bij zowel beleidskaders als menselijk gedrag.

Het resultaat

Wat jullie evaluatie bijzonder maakt, is dat ze vertrekt vanuit een theory of change die verschillende kaders linkt, waaronder gedrag en educatie. De verzamelde inzichten en handvatten zijn bovendien niet enkel waardevol voor onze werking maar voor het volledige departement.

Het traject leverde een strategisch fundament op dat de werking sterker, consistenter en impactvoller maakt. De organisatie kreeg een diepgaande analyse van haar werking, vertaald naar een set heel bruikbare resultaten. Enkele krachtlijnen:

• Een geïntegreerd eindrapport

  met onderbouwde SWOT, gedragsanalyse, beleidskaders, persona’s, productbeoordelingen en een strategisch narratief dat alles met elkaar verbindt.

• Een kernportfolio dat duidelijk maakt waar de grootste gedragshefboom zit

  met aandacht voor een evenwichtige mix van producten en activiteiten die inzet op verschillende gedragspijlers voor elke doelgroep, en het versterken van tussenactoren die mee zorgen voor duurzame gedragsverandering.

• Concrete adviezen voor een vernieuwde communicatiestrategie

  die personagestuurd is, inspeelt op zowel impliciete als expliciete gedragsmechanismen, sociale normvorming versterkt en duidelijke calls‑to-action integreert.

• Concreet richtinggevend advies met uitvoerbare acties

  inclusief tijdslijnen, rolverdeling, prioriteiten, en een stevigere basis om structurele impactmeting te verankeren.

• Meer helderheid en alignment binnen de organisatie

  doordat teams nu met dezelfde taal, definities en denkkaders werken, met de Theory of Change als gemeenschappelijke basis.

Deze resultaten helpen de werking om meer toekomstbestendig te zijn én gericht op structurele gedragsverandering. Ze versterken niet alleen de inhoud, maar ook de samenwerking, positionering en herkenbaarheid van de werking.

Wat nemen we mee?

Dit traject toont dat gedragsverandering geen kwestie is van “meer doen”, maar van beter begrijpen hoe mensen keuzes maken, hoe context gedrag stuurt en hoe communicatie, educatie en interventies elkaar kunnen versterken. Door data, gedragsinzichten en co-creatie te bundelen, is onze klant klaar om haar werking naar een volgend niveau te brengen.

En net dát is waar coliberate voor staat: strategieën en programma’s versterken door ze te verankeren in menselijk gedrag — zodat organisaties niet alleen informeren, maar ook echt bewegen.

Wil je ook een strategische werking, campagne of programma bouwen dat duurzaam verankerd raakt in gedrag? Neem contact op via hello@coliberate.be of onderstaande knop. We denken graag me je mee.

Contact

PS1: volg ons op LinkedIn om op de hoogte te blijven van nieuwe posts of events.

PS2: we kiezen er bewust voor om zo min mogelijk de naam van onze klanten te gebruiken in onze cases met respect voor de gevoeligheid van sommige topics.